ТАЛЕНТ ИЛИ ВЕЖБАЊЕ: ШТО Е ПОВАЖНО?

Пишувам за музика постојано, но ова прашање се појавува почесто од сите други. Ми го поставуваат родители по првите неколку месеци часови, обично со тивок страв во гласот.

Едното дете по неколку месеци свири тешки композиции. Другото вежба двојно повеќе, а напредува побавно. Првото изгледа како доказ за талент, второто како доказ дека трудот не е доволен.

Прашањето што следи е секогаш исто: дали вреди да продолжиме? Истражувањата не даваат конечен одговор, но даваат нешто покорисно од одговор. Даваат објаснување.

Аргументот за вежбањето

Дебатата започнува во 1993 година, со студија на психологот Андерс Ериксон и неговите колеги. Според написот „Practice Doesn't Make Perfect, Actually“ во магазинот TIME, тие ги прашале виолинистите од една елитна музичка академија во Берлин колку време вежбале низ годините. Најдобрите свирачи имале многу повеќе часови вежбање со намера од останатите. Ериксон заклучил дека не талентот, туку вежбањето е она што ја одредува врвната изведба.

Но „вежбање со намера“ не значи само да повторуваш музички фрази. Според образовниот напис „Musical Genius: Is It Talent, or Is It Practice?“ од Марсија Амидон Лустед, тоа значи да си поставиш јасна цел, да добиваш веднаш повратна информација и да се концентрираш на техниката. Таквите идеи ги популаризираа и книги како „Outliers“ на Малколм Гладвел.

Аргументот за талентот

Дваесет години подоцна, сликата станува покомплицирана. Во анализа од 2014 година, објавена во списанието Psychological Science, истражувачите Макнамара, Хамбрик и Освалд откриле дека вежбањето објаснува 21% од разликите во успехот во музиката, за спортот 18%, за образованието 4%, а за професиите помалку од 1%. Нивниот заклучок е дека вежбањето е важно, но не толку колку што се мислело порано.

Во блогот на Гарднер (Multiple Intelligences Oasis), во текстот „Practice Does Not Make Perfect“, се објаснува дека гените влијаат и на способноста и на желбата да се вежба. Не се тврди дека вежбањето е непотребно, но се изразува сомнеж дека секој може да стане врвен музичар. Научните објаснувања за музиката и генетиката наведуваат дека гените влијаат на музичките особини околу 40%, а кај исклучителниот музички талент нивното влијание достигнува и до 86%.

Меѓу двете стои нешто трето

Боб Блу, во текстот „Music Lessons“, смета дека ако едно дете сака да го развие својот талент, тоа најверојатно ќе се случи со часови или без нив, а добриот однос помеѓу ученикот и наставникот може многу да придонесе. Тоа е само едно лично искуство, но покажува нешто што статистиката лесно го пропушта: помеѓу „талентот“ и „вежбањето“ стојат мотивацијата и односот со наставникот.

Значи, што е поважно?

За повеќето ученици вежбањето е поважно, бидејќи е единственото нешто што го контролираат. Талентот не може да се менува, а ниту една студија не вели дека може да се напредува без вежбање.

Според спомнатите мета-анализи, поголемиот дел од разликите меѓу луѓето го објаснуваат други фактори: гени, возраст на почетокот, квалитет на наставата и мотивација. А кога е во прашање самиот врв, каде што сите вежбаат напорно, токму тие фактори одлучуваат кој е прв. За дете што тукушто почнува, тоа е добра вест.

Што значи ова за вашето дете

🎯 Квалитетот е поважен од количеството.

Фокусирано вежбање со јасна цел и повратна информација е она што истражувањата го подразбираат под намерно вежбање. Половина час внимание вреди повеќе од два часа повторување без цел.

🤝 Наставникот мора да одговара на ученикот.

Искуството на Боб Блу покажува дека лош спој може да го потроши и талентот и трудот. Ако детето со месеци се враќа од час потиштено, тоа е информација, а не каприц.

⏳ Талентот тешко се препознава рано.

Раната способност не ја предвидува совршено иднината, па најскапата грешка е да се обесхрабри бавен почетник.

🎵 Уживањето го одржува вежбањето.

Ако гените влијаат и на желбата да се вежба, тогаш најдобар начин да се вежба е музиката да биде пријатна.

Ако сè уште сте на самиот почеток и се двоумите кој инструмент е вистинскиот, повеќе за тоа прочитајте во претходната статија

👉 Музички инструменти за деца: како да го одберете вистинскиот?

Талентот можеби го одредува врвот, а вежбањето колку близу ќе стигнете до него, па за повеќето од нас вежбањето е она што навистина е важно.

Ако оваа дилема ви е позната, споделете ја статијата со родител кој се соочува со истата. 🎹 А за новите текстови и вебинари од нашата Онлајн Училница, пријавете се на нашиот newsletter.